Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini artırmak ve tüketici haklarını korumak amacıyla hazırlanan Yeni Gıda Yönetmeliği’ni Resmi Gazete’de yayımladı. 31 Aralık 2025 tarihine kadar Türkiye’de yaygın olarak tüketilmeyen gıda ve bileşenleri için geçerli olacak bu düzenleme, piyasaya sunum süreçlerinde sıkı denetim ve bilimsel onay şartları getirmektedir.
YENİ GIDA TANIMI VE KAPSAMI YENİDEN BELİRLENDİ Yönetmelik, mikroorganizmalardan, mantarlardan veya alglerden elde edilen yeni moleküler yapıya sahip gıdaları “yeni gıda” olarak tanımlıyor. Bunun yanı sıra, hücre veya doku kültüründen üretilen gıdalar ve özel üretim süreçleriyle önemli ölçüde değişiklik geçiren ürünler de bu kapsamda yer almaktadır. Özel amaçlarla üretilen, 100 nanometre altındaki boyutlara sahip nanomateryaller de denetim altına alınacaktır.
YASAKLAR VE İSTİSNALAR BELİRLENDİ Yönetmelikte, sosyal hassasiyetler ve güvenlik gereklilikleri doğrultusunda kesin yasaklar getirilmiştir. Bu kapsamda: – Domuz ve böcek kaynaklı gıdalar için yapılan tüm başvurular kabul edilmeyecek. – Bu tür ürünlerin “Yeni Gıdalar Listesi”ne eklenmesi ve piyasaya sunulması yasaklanmıştır. – Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), enzimler, katkı maddeleri ve aroma vericileri için mevcut mevzuat geçerliliğini koruyacaktır.
ONAY VE DENETİM SÜRECİ Gıda üreticileri, yeni bir ürünü piyasaya sunmadan önce Bakanlık ile iletişime geçerek onay almak zorundadır. Sürecin adımları şu şekildedir: Bilimsel Değerlendirme: Başvurular, Bakanlık bünyesinde oluşturulan Bilimsel Komisyon tarafından 9 ay içinde incelenecektir. Güvenlik Şartı: Gıdanın insan sağlığına zararlı olmadığını bilimsel verilerle kanıtlamak gerekecektir. Tüketici Bilgilendirmesi: Mevcut bir ürünün yerine geçecek gıdaların, tüketiciyi yanıltmaması şartı aranacaktır. İzleme: Ürün piyasaya sürüldükten sonra da gıda güvenliğini sağlamak amacıyla Bakanlık izleme faaliyetleri gerçekleştirebilecektir.
ÜRETİCİ HAKLARI KORUNACAK Yeni yönetmelik, yenilikçi üreticilerin haklarını koruma altına almak için sundukları bilimsel veriler üzerinde 5 yıl boyunca veri koruma sağlamaktadır. Bu süre içerisinde, ilk başvuru sahibinin verileri onaysız başka bir başvuru için kullanılamayacaktır. Ancak, üreticinin ismi, ürün tanımı ve güvenlik değerlendirmesinin sonuçları kamuya açık olacaktır.
GELENEKSEL GIDALAR İÇİN HIZLI PROSEDÜR Başka ülkelerde en az 25 yıl boyunca güvenli bir şekilde tüketilen gıdalara daha kısa sürede bildirim prosedürü uygulanacaktır. Bilimsel Komisyon, 4 ay içinde herhangi bir güvenlik itirazında bulunmazsa, bu gıdalar “geleneksel gıdalar” listesine eklenerek satışına izin verilecektir.
GEÇİŞ SÜRECİ VE YAPTIRIMLAR Mevcut işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlaması için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre tanınmıştır. Bu tarihten önce piyasaya sunulan ürünler, raf ömrü sona erene kadar satılmaya devam edebilecektir. Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlara ise 5996 sayılı Kanun çerçevesinde idari yaptırımlar uygulanacaktır.
